مقدمه
با عنایت به رویکردهای جدید در نظام آموزش و پروش نظر مدیریت مبتنی بر همکاری و مشارکت ، توجه جدی به روابط انسانی ، تمرکز زدایی ، مدرسه محوری و نیز ضرورت برخورداری مستمر از پشتوانه های عظیم اسلامی ، شورای دانش آموزی در مدارس به عنوانی گامی برای تقویت تعلیم و تربیت اسلامی و واگذاری مسئولیت به دانش آموزان پایه ریزی شده است . از آن جا که شور و مشورت یکی از اساسی ترین مفاهیم مورد تاکید در اسلام و یکی از اصول اساسی مورد توافق جمعی در اداره امور به ویژه در عرصه تحولات کشور می باشد ، تشکیل این شورا مطابق « آیین نامه اجرایی مدارس مصوب ششصد و پنجاه و دومین جلسه شورای عالی آموزش و پروش ، مورخ 20/05/1379 » به تمامی استان های ابلاغ شده است تا بدین ترتیب ، فعالیت های آموزشی و پرورشی از طریق مشورت و همکاری دانش آموزان با مسئولان مدارس انجام پذیرد .
تشکیل اسن شوراها در مدارس زمینه مشارکت عملی و حضور فعال دانش آموزان در فرآیند تصمیم سازی و تصمیم گیری را فراهم خواهد کرد و بی شک مدیران و مسئولان آموزشی و پرورشی مدارس ضمن حفظ جایگاه و مسئولیت خود ، به جای پرداختن مسقیم به همه کار ها ، به عنوان هادی و راهنما ، بسیاری از فعالیت ها را به دانش آموزان واگذار کرده ، که این خود موجب جلب اعتماد و مسئولیت پذیری بیشتر و ظهور فعالیت خود انگیخته و مسئولانه دانش آموزان شده و زمینه مشارکت و تعامل هر چه بیشتر آنان را برای دخالت موثر در سرنوشت خویش فراهم خواهد کرد .
به همین منظور تشکیل شورای دانش آموزی در دوره های مختلف تحصیلی به عنوان یکی از ارکان مدرسه مورد تاکید قرار گرفته است .
شورای دانش آموزی

به منظور زمینه سازی برای همکاری فعال و مشارکت و مسئولیت پذیری دانش آموزان در فعالیت های اعتقادی ، اجتماعی ، علمی و فرهنگی و پرورشی مدرسه و ایجاد ارتباط صحیح و مستقیم بین دانش آموزان و اولیا مدرسه ، شورای دانش آموزی در مدارس تشکیل می گردد .
1. تحکم و تعمیق ارزش ها ، باورهای دینی ، آموزه های سیاسی و اجتماعی در بین دانش آموزان
2. تکریم عملی شخصیت دانش آموزان و تقویت خودباوری و اعتماد به نفس در آنان
3. تمرین مشارکت جویی و مسئولیت پذیری و تقویت روحیه انتقاد پذیری و حسن سلوک و احترام متقابل و کسب مهارت برای نقش اجتماعی که در آینده ایفا خواهند نمود
4. توجه عملی به مطالبات و خواسته های دانش آموزان در چارچوب مقررات ، قوانین و آیین نامه اجرایی مدارس
5. توسعه و بهبود نظام تصمیم سازی و تصمیم گیری از طریق مشارکت دانش آموزان
6. توسعه و تقویت فعالیت های گروهی ، اعم از آموزشی و پرورشی
7. تلاش برای غنی سازی اوقات غیر رسمی مدرسه با همکاری معاون پرورشی و تربیت بدنی و با هدف ایجاد نشاط و انگیزش بیشتر برای دانش آموزان
شرح وظایف شورای دانش آموزی



اهم وظایف شورا به شرح زیر است :
1. بهره وری از شیوه نامه های پرورشی و آموزشی و مراقبت بر همسویی فعالیت های شورای دانش آموزی و کمیته های آن با مفاد آیین نامه اجرایی مدارس
2. بررسی پیرامون چگونگی مشارکت دانش آموزان در فعالیت های آموزشی و پرورشی و اجرایی مدرسه و ارائه پیشنهاد به مدیر مدرسه
3. همکاری در برنامه ریزی و اجرای مناسبت های مذهبی و انقلابی در مدرسه
4. اداره نشریه های دانش آموزی و همکاری در اداره امور کتابخانه مدرسه
5. همکاری در ارتقاء مهارت فرهنگی ، هنری ، علمی و ورزشی دانش آموزان و برگزاری مسابقات مربوطه
6. همکاری در برگزاری نماز جماعت و اداره نمازخانه مدرسه
7. همکاری در تشکیل و اداره تعاونی آموزشگاهی
8. شرکت موردی در جلسات شورای مدرسه و انجمن اولیا و مربیان
9. دعوت از دانش آموزان برای همکاری با شورا در پیشبرد فعالیت های پرورشی و آموزشی
10. همکاری در تقویت هویت دینی و انقلابی و ملی دانش آموزان
11. همکاری با معاون پرورشی و تربیت بدنی مدرسه در اجرای برنامه های و فعالیت های پرورشی
زمان و نحوه انتخابات شورای دانش آموزی

![]()
1. شورای دانش آموزی در تمامی مدارس ابتدایی ، راهنمایی ، متوسطه و پیش دانشگاهی اعم از شهری ، روستایی ، عشایری ، دخترانه ، پسرانه ، دولتی و غیر انتفاعی در داخل و خارج از کشور تشکیل می گردد .
2. انتخابات شورای دانش آموزی به صورت هماهنگ در تمامی مدارس مذکور در نیمه اول آبانماه با پیام وزیر محترم آموزش و پرورش برگزار می گردد .
3. مدیر و معاون پرورشی و تربیت بدنی مدرسه موظفند قبل از ثبت نام دانش آموزان برای عضویت در شورای دانش آموزی تمامی دانش آموزان مدرسه را نسبت به اهداف ، شرح وظایف و ... شورای دانش آموزی آشنا نمایند .
4. دانش آموزانی که تمایل به عضویت در شورا دارند ، دو هفته قبل از انتخابات خود را کاندید عضویت نموده و در دفتر مدرسه ثبت نام می نمایند .
5. مدیر با همکاری و مشارکت شورای مدرسه موظف است اسامی کاندیدهای نهایی دارای شرایط را به نحو مقتضی به اطلاع تمامی دانش آموزان برساند .
6. دانش آموزان می توانند به مدت سه روز ( قبل از انتخابات ) در خصوص دیدگاه ها ، نظرها و برنامه های خود به تبلیغ بپردازند .
7. دانش آموزان در انتخابات نمایندگان خود را با رای کتبی مخفی انتخاب می نمایند .
8. احکام اعضای شورای دانش آموزی توسط مدیر مدرسه برای مدت یکسال صادر می گردد .
![]()
شرایط عضویت در شورای دانش آموزی
داوطلبان عضویت در شورای دانش آموی باید دارای شرایط زیر باشند :
الف) رعایت اخلاق و ارزش های اسلامی و مقبولیت در بین دانش آموزان
ب) داشتن روحیه مسئولیت پذیری و توان ایجاد ارتباط با دیگران
ج ) برخورداری از نظم و انضباط تحصیلی و پایبند به قوانین مدرسه
د ) برخورداری از وضعیت تحصیلی متوسط و روبه رشد
هـ ) برخورداری از وضعیت رفتاری متعادل
تذکر :
1. مرجع تشخیص احراز شرایط قبل از انتخابات شورای مدرسه است .
2. در صورتیکه برای یکی از اعضای شورای های دانش آموزی فقدان شرایط ، برای استمرار عضویت مطرح شود ، لازم است موضوع در شورای دانش آموزی مورد بررسی قرار گرفته و توسط اعضا و با مشورت شورای مدرسه تصمیم گیری شود .
چگونگی تشکیل جلسات

- جلسات شورای دانش آموزی حداقل هر دو هفته یکبار تشکیل می شود . این جلسات با حضور 3/2 اعضا رسمیت می یابد و تصمیمات آن با اکثریت آرای حاضرین و پس از تایید نهایی نماینده مدیر مدرسه قابلیت اجرایی پیدا خواهد کرد .
- شورای دانش آموزی در صورت نیاز به پیشنهاد حداقل سه نفر از اعضا می تواند جلسات فوق العاده را برگزار نماید .
- به منظور اثر بخشی بیشتر شورای دانش آموزی ، معاون یا مربی پرورشی مدرسه و در صورت بلا تصدی بودن حوزه پرورشی یکی از معاونین مدرسه ، به انتخاب مدیر ضمن حضور ، بر تشکیل جلسات شورای دانش آموزی و کمیته های آن نظارت داشته و مسائل و مشکلات آنان را پیگیری می نماید .
- جلسات عمومی شورای دانش آموزی به منظور تبیین شرح وظایف و ارائه گزارش ، عملکرد شورا و دریافت نظر دانش آموزان حداقل در دو نوبت در سال تحصیلی با حضور دانش آموزان مدرسه تشکیل می شود .
نحوه تشکیل کمیته های شورای دانش آموزی

تعریف کمیته
به جمعی از دانش آموزان که علاقمند به فعالیت در یکی از زمینه های قرآن و معارف اسلامی ، نماز ، تعاونی آموزشگاهی ، فعالیت های گروهی ، علمی ، آموزشی ، پژوهشی ، فرهنگی و هنری ، محیط زیست ، صلح و دوستی ، ورزشی و نشاط ، بهداشت و مشاوره ، سیاسی و اجتماعی ، مواجهه با حوادث و بلایای طبیعی ، پشتیبانی و موارد مشابه با مسئولیت دانش آموزان منتخب و همکاری و نظارت معاون پرورشی و تربیت بدنی هستند کمیته اتلاق می شود .
اهداف کمیته ها
1. ایجاد زمینه مناسب برای جلب مشارکت فعال دانش آموزان در امور گوناگون مدرسه
2. تقویت مهارت های اجتماعی و روحیه جنگ گرایی در دانش آموزان
3. تقویت روحیه مسئولیت پذیری و رشد توانمندی های مدیریتی
4. تحکیم و تقویت آگاهی های دینی و زمینه سازی رشد فضایل اخلاقی دانش آموزان در پرتوی فعالیت های گروهی و ترجیحاً از طریق پیام های غیر مستقیم
انواع کمیته های شورای دانش آموزی
1. کمیته نماز
2. کمیته قرآن و معارف اسلامی
3. کمیته تعاونی های آموزشگاهی
4. کمیته علمی و آموزشی
5. کمیته فرهنگی و هنری
6. کمیته تربیت بدنی
7. کمیته سیاسی و اجتماعی
8. کمیته بهداشت و مشاوره
شورای واحد مقاومت بسیج دانش آموزی

هدف و منظور برنامه
- ارتقاء بینش و تعلق سازمانی اعضای شورای واحد مقاومت و ایجاد انگیزه در آن ها
- توجیه اعضای شورای واحد نسبت به برنامه ها و وظایف محوله و امکان ابراز عقیده و اعلام نظر در مورد برنامه و فعالیت ها
- تبادل تجربیات بین اعضا و ایجاد رقابت سالم و هم سطح نمودن دانستنی های آن ها
تعریف و شرح برنامه
- جلسات شورای واحد مقاومت بر اساس زمانبندی مشخص و با ریاست فرمانده واحد برگزار میگردد .
شیوه اجرای برنامه
- تبادل اخبار شامل : اخبار تشکیلاتی ، علمی ، فرهنگی ، سیاسی ، اجتماعی و ...
- فعالیت های مربوط به ارتقاء سطح علمی ، فکری و تخصصی شامل : دعوت از اساتید ، سخنرانان
- اخذ گزارش از شرکت کنندگان شامل : گزارش اجرای مصوبات جلسه قبلی ، برنامه های مصوب و ...
- مشورت و نظر خواهی : بحث و بررسی و ارائه نظر در مورد محورها و دستور جلسه ، تدوین برنامه ها ، پیشنهاد ها ، مشکلات ، انتقادات و ...
- توجیهات و ارائه تذکرات : توجیه برنامه های جاری و در دست اقدام ، دستورالعمل ها و بخشنامه ها ، ارائه تذرکات لازم و مورد نیاز و ...
شورای معلمان
به منظور بحث و تبادل نظر و هماهنگی در امور آموزشی ، پرورشی و اداری مدرسه و تامین مشارکت معلمان در حسن جریان آموزشی و پرورشی و اداری مدرسه ، شورایی به نام شورای معلمان با شرکت همه معلمان ، مربیان و مشاوران مدرسه تشکیل می گردد .
وظایف شورای معلمان
1. مشارکت موثر و کارآمد در تهیه برنامه ها و فعالیت های آموزشی و پرورشی مدرسه و همکاری در اجرای آن
2. بودجه بندی برنامه درسی با رعایت مقررات مربوط و ارائه آن به شورای مدرسه جهت تایید
3. انتخاب نماینده یا نمایندگان شورای معلمان برای شرکت در شورای مدرسه و انجمن اولیا و مربیان در اولین جلسه شورای معلمان
4. ریاست شورای معلمان به عهده مدیر و در غیاب مدیر به عهده نائب رئیس است که توسط شورای معلمان تعین می شود .
5. مدیران مدارس موظفند اولین جلسه شورای معلمان را حتی الامکان قبل از بازگشایی مدارس و حداکثر تا 10 روز پس از آن تشکیل دهند .
6. جلسات شورای حداقل هر ماه یکبار تشکیل می شود .
شورای پیشنهادات
به منظور نقد و بررسی پیشنهادات ارائه شده توسط معلمان شورای پیشنهادات تشکیل می گردد که در صورت تایید پیشنهاد عنوان شده در شورا ، آن پیشنهاد در سطح مدرسه اجرا می گردد .
- اعضای شورا :
1. مدیر مدرسه
2. نماینده معلمان
3. معاون پرورشی
4. معاون مدرسه
5. یکی از معلمان به عنوان دبیر شورا
انجمن اولیا و مربیان

به منظور تقویت همکاری و مشارکت اولیای دانش آموزان برای کمک به ارتقای کیفیت فعالیت های آموزشی و پرورشی و گسترش ارتباط دو کانون مقدس خانه و مدرسه ، انجام اولیا و مربیان تشکیل می گردد .
مدیر مدرسه
یکی از معاونین به انتخاب مدیر
نماینده شورای معلمان
معاون پرورشی
منتخبیت اولیا دانش آموزان
شرح وظایف انجمن اولیا و مربیان
1. تامین مشارکت فکری ، فرهنگی ، عاطفی و آموزشی اولیا و تقویت هماهنگی و همسویی تربیتی و آموزشی خانه و مدرسه
2. برنامه ریزی و تشکیل جلسات عمومی اولیای دانش آموزان
3. برنامه ریزی و تصمیم گیری جهت تشکیل جلسات آموزش خانواده
4. انتخاب نماینده برای شرکت در شورای مدرسه
5. بررسی و اتخاذ تصمیم نسبت به سرویس رفت و آمد دانش آموزان
6. جلب همکاری اولیای دانش آموزان جهت مشارکت و کمک به ارتقاء کیفیت فعالیت های مربوطه
تبلیغات 